Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng định hình lại cục diện lao động toàn cầu, Giám đốc điều hành Nvidia, Jensen Huang, vừa đưa ra một đề xuất táo bạo tại Hội nghị Công nghệ GPU (GTC) thường niên: trả thêm "token AI" cho các kỹ sư ngoài mức lương cơ bản. Sáng kiến này không chỉ nhấn mạnh tầm nhìn của Nvidia về một lực lượng lao động được tăng cường bởi AI, mà còn làm dấy lên những cuộc thảo luận sôi nổi về tương lai của các vị trí công việc và sự dịch chuyển kỹ năng trong năm 2026.
Ông Huang hình dung một thế giới nơi các kỹ sư không chỉ làm việc mà còn giám sát một đội quân "đặc vụ AI" (AI agents) – các hệ thống phần mềm có khả năng tự động thực hiện các tác vụ phức tạp, nhiều bước với mức độ can thiệp tối thiểu từ con người. Đề xuất này đến vào thời điểm mà những lo ngại về việc AI thay thế lao động trí óc đang ngày càng gia tăng, đồng thời mở ra những cơ hội mới cho năng suất và sự phát triển trong ngành công nghệ.
Mô hình lương thưởng mới: Token AI – "Vũ khí" tuyển dụng trong kỷ nguyên số
Jensen Huang đã công bố một mô hình bồi compensated mới lạ, trong đó các kỹ sư sẽ nhận được một khoản ngân sách token bên cạnh mức lương cơ bản của họ. Về bản chất, điều này có nghĩa là họ sẽ được trả tiền để triển khai các đặc vụ AI nhằm nhân rộng năng suất của mình. "Token", hoặc các đơn vị dữ liệu được sử dụng bởi hệ thống AI, có thể được dùng để chạy các công cụ và tự động hóa các tác vụ. Theo ông Huang, chúng đang trở thành "một trong những công cụ tuyển dụng mới tại Thung lũng Silicon."
Tại hội nghị GTC diễn ra ở San Jose, California, vào ngày 18 tháng 3 năm 2026, CEO Nvidia Jensen Huang đã chia sẻ chi tiết về ý tưởng này. Ông nói: "Các kỹ sư sẽ kiếm được vài trăm nghìn đô la mỗi năm tiền lương cơ bản. Tôi sẽ cung cấp cho họ thêm có lẽ một nửa số đó dưới dạng token… bởi vì mỗi kỹ sư có quyền truy cập vào token sẽ trở nên năng suất hơn."
Tầm nhìn này của Huang không phải là mới mẻ. Tháng trước, ông đã tiết lộ với CNBC rằng nhân viên của Nvidia một ngày nào đó sẽ làm việc cùng với hàng trăm nghìn đặc vụ AI. "Tôi có 42.000 nhân viên sinh học, và tôi sẽ có hàng trăm nghìn nhân viên kỹ thuật số," ông nói. Tuyên bố này phản ánh một tương lai nơi ranh giới giữa lao động con người và AI ngày càng mờ nhạt, với các đặc vụ AI đóng vai trò như những "đồng nghiệp" kỹ thuật số thực thụ.
Đặc vụ AI và nỗi lo "tàn phá" việc làm trí óc
Những bình luận của ông Huang xuất hiện trong bối cảnh những lo ngại về việc các đặc vụ AI – hệ thống phần mềm có khả năng tự chủ thực hiện các tác vụ phức tạp, nhiều bước – sẽ "tàn phá" các công việc trí óc. Howard Marks, người sáng lập Oaktree Capital Management, đã cảnh báo các nhà đầu tư về "một bước nhảy vọt đáng kinh ngạc về khả năng của AI", cho phép nó "hoạt động tự chủ" – một điểm khác biệt quan trọng quyết định khả năng thay thế sức lao động của con người. "Sự khác biệt đó là điều ngăn cách một thị trường 50 tỷ đô la với một thị trường hàng nghìn tỷ đô la," nhà đầu tư kỳ cựu này nhận định.
Goldman Sachs ước tính rằng AI có thể tự động hóa các tác vụ chiếm 25% tổng số giờ làm việc tại Mỹ, đủ để làm dấy lên những lo sợ về điều mà một số người gọi là "ngày tận thế việc làm." Ngân hàng này dự kiến một sự tăng trưởng năng suất 15% nhờ AI, điều này có thể dẫn đến việc 6% đến 7% công việc bị thay thế trong giai đoạn áp dụng. Joseph Briggs, nhà kinh tế toàn cầu cấp cao của Goldman, nhận định: "Rủi ro sẽ nghiêng về sự dịch chuyển lớn hơn nếu AI chứng tỏ khả năng thay thế lao động mạnh mẽ hơn các công nghệ trước đây."
Tuy nhiên, Briggs cũng nhấn mạnh một thực tế lịch sử: khoảng 60% công nhân ngày nay đang làm những công việc không tồn tại vào năm 1940. Dẫn lời một nghiên cứu của nhà kinh tế David Autor, ông cho rằng AI sẽ khiến một số vai trò trở nên lỗi thời nhưng đồng thời tạo ra những công việc mới chưa từng có trước đây.
Đặc vụ AI thúc đẩy nhu cầu phần mềm: Một nghịch lý "phản trực giác"
Trái ngược với lo ngại về việc giảm nhu cầu phần mềm, ông Huang lại có một cái nhìn lạc quan về tác động của các đặc vụ AI đối với ngành công nghiệp phần mềm, mô tả nó là "phản trực giác." Thay vì giảm nhu cầu, các đặc vụ AI sẽ trở thành những "khách hàng" phần mềm tham lam nhất.
Logic của ông là: càng nhiều đặc vụ AI, càng tăng nhu cầu về cơ sở hạ tầng phần mềm cơ bản mà chúng chạy trên đó – các chương trình, công cụ và tài nguyên điện toán cung cấp năng lượng cho chúng. "Số lượng trình biên dịch C mà chúng ta sử dụng, số lượng chương trình Python mà chúng ta có, số lượng phiên bản, đang tăng lên rất, rất nhanh – bởi vì số lượng đặc vụ mà chúng ta có sử dụng các công cụ này đang tăng lên," ông giải thích.
Bruno Guicardi, chủ tịch và người sáng lập công ty công nghệ thông tin CI&T, mô tả sự thay đổi này là một sự dịch chuyển mô hình sâu sắc. "Một lớp trừu tượng mới đang được tạo ra thông qua các đặc vụ," ông nói. "Giờ đây, các kỹ sư phần mềm có thể 'cho' máy tính biết chúng nên làm gì, không phải bằng ngôn ngữ lập trình mà bằng tiếng Anh thông thường. Công việc từng mất hàng tháng trời để hoàn thành giờ chỉ mất vài ngày. Và chúng ta sẽ thấy nó chỉ tăng tốc từ đây."
"Nghịch lý nhân tài" và sự dịch chuyển kỹ năng
Nỗi lo lắng về sự dịch chuyển lao động do AI gây ra khó có thể kiềm chế, ngay cả khi các công ty đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm những lao động có kỹ năng phù hợp. Thị trường việc làm hiện đang trải qua một "nghịch lý nhân tài," nơi 98% giám đốc điều hành cấp cao (C-suite) dự kiến AI sẽ dẫn đến việc cắt giảm số lượng nhân viên trong hai năm tới, trong khi 54% lại coi sự khan hiếm nhân tài là thách thức vĩ mô hàng đầu của họ.
Garrad ước tính rằng khoảng 65% giám đốc điều hành dự kiến 11% đến 30% lực lượng lao động của họ sẽ được tái bố trí hoặc đào tạo lại do AI vào năm 2026. Các công việc cấp độ đầu vào đối mặt với rủi ro lớn nhất khi AI loại bỏ các tác vụ "bước đệm" đã được sử dụng để đào tạo nhân viên mới, làm nới rộng thêm khoảng cách kỹ năng vào thời điểm nhu cầu về lao động có kiến thức về AI đang tăng tốc.
Các vai trò liên quan đến phân tích dữ liệu, xử lý tài liệu, so sánh thông tin và soạn thảo báo cáo ban đầu có nguy cơ bị "xếp hàng đầu" để dịch chuyển. Briggs của Goldman cũng thừa nhận rằng quá trình chuyển đổi sẽ không diễn ra suôn sẻ, ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, dự kiến tỷ lệ thất nghiệp tổng thể sẽ tăng khoảng nửa điểm phần trăm khi thị trường việc làm chuyển sang một kỷ nguyên mới.
Cơ hội việc làm mới và thách thức triển khai
Mặc dù có những lo ngại, Briggs khẳng định rằng những công việc mới sẽ xuất hiện, nhấn mạnh rằng thay đổi công nghệ luôn là động lực chính của tăng trưởng việc làm trong dài hạn thông qua việc tạo ra các nghề nghiệp mới. Hàng chục triệu người hiện đang được tuyển dụng trong các lĩnh vực như điện toán, kinh tế chia sẻ (gig economy), thương mại điện tử, sáng tạo nội dung và trò chơi điện tử – những ngành công nghiệp từng chỉ là khoa học viễn tưởng một thế hệ trước.
Tuy nhiên, việc tích hợp khả năng AI vào các quy trình làm việc hiện có của doanh nghiệp cuối cùng có thể khó khăn hơn chính bản thân công nghệ. Khoảng 80% đến 85% các dự án AI đã thất bại kể từ năm 2018 – một thống kê đáng suy nghĩ đối với một ngành công nghiệp tràn đầy sự nhiệt huyết. "Sẽ không mong muốn nếu có hàng trăm nghìn đặc vụ tạo ra nhiều vấn đề hơn là giải quyết được," ông nói.
Năm 2026 đang chứng kiến sự tăng tốc của quá trình chuyển đổi này. Đề xuất của Jensen Huang với "token AI" là một ví dụ rõ nét về cách các nhà lãnh đạo công nghệ đang tìm cách điều chỉnh mô hình làm việc và khuyến khích đổi mới. Dù đối mặt với những thách thức về dịch chuyển lao động và sự phức tạp trong triển khai, tiềm năng của AI trong việc tái định hình năng suất và tạo ra các cơ hội việc làm mới vẫn là một động lực không thể phủ nhận.
Nguồn: CNBC (https://www.cnbc.com/2026/03/20/nvidia-ai-agents-tokens-human-workers-engineer-jobs-unemployment-jensen-huang.html)